Hoe vermijd je Bonsai schade in de winter door verminderde vorstbestendigheid?

Iedereen die bonsai houdt kent de zorgen aan het einde van de winter. Een boom is langzaam met reageren op de verhoging van de temperaturen. Knoppen worden niet dikker. Er komen geen groene lijntjes in de knoppen. Is de bonsai in de winter gestorven? Dit is een artikeltje uit een serie over de risico’s van winterschade bij bonsai en hoe deze te vermijden. In dit bericht: Het effect van verminderde winterhardheid en hoe problemen in bonsai te voorkomen.

Waarom varieert de winterhardheid?

Elke plant heeft een specifieke temperatuur die zonder problemen overleefd wordt. Deze temperatuur is afhankelijk van de soort van de plant en de locatie waar dit exemplaar vandaan komt. Er blijkt namelijk veel verschil te zijn tussen lokale populaties van soorten en hun winterhardheid. Waarschijnlijk omdat op koudere plekken (Zeg, hoog in de bergen) planten uitgeselecteerd worden die niet goed tegen vorst kunnen. Zo is het bekend van Japanse Azalea’s dat sommige eilanden soorten leveren die beter tegen onze vorst kunnen dan andere.

De maximaal haalbare vorstbestendigheid in planten in het algemeen, en in bonsai specifiek is niet aanwezig gedurende het hele jaar. Je kan bij voorbeeld een eik niet in de zomer in een vriezer zetten en verwachten dat de boom dit overleefd. Planten moeten zich voorbereiden op de vorst. Dit is zeer duidelijk in bladverliezende bomen. Zodra de dagen korter worden en de nachttemperatuur daalt beginnen planten hun chlorofyl af te breken en de nutriënten naar de takken, stam en wortels te verplaatsen. Dit levert in sommige jaren een spectaculaire verkleuring van de bomen op. Dit is de eerste stap in het voorbereiden voor de winter. De bladeren kunnen zodra ze vallen geen schade meer oplopen door vorst. Met verder vallende temperaturen gaan de planten energie en voedingsstoffen verder naar de wortels verplaatsen (Een van de redenen van de groeischeuten van wortels in de herfst) en veel bomen reduceren de sapdruk en de hoeveelheid water in de vaten. Ook wordt de hoeveelheid suikers die opgelost in het sap zitten verhoogd. Dit zorgt voor een betere vorst bestendigheid. Elke keer dat de temperatuur weer verder daalt, verhoogt de plant de concentraties waardoor de vorstbestendigheid met elke vorst cyclus toeneemt. Hierdoor wordt de piek in vorst bestendigheid pas bereikt in de loop van de winter, na een aantal goede vorstperiodes.

Wanneer verlaagt de vorst bestendigheid van bonsai zich?

Risico op oververhtting in de kas
Risico op oververhtting in de kas

Om te voorkomen dat planten te vroeg uit hun winterrust ontwaken hebben ze, gelijk zaden, hormonen die de palnt in rust houden. Met het verlopen van de winter verandert de balans in hormonen zich. Na een maand of drie verliest het hormoon dat de plant in rust houdt de overhand, en beginnen hormonen die de plant vertellen te ontwaken de overhand te krijgen. Dit betekent dat een warmere fase in het weer na 3 maanden winter al de eerste voorjaarsbewegingen tot gevolg kan hebben. Dit is dus een gevaarlijk moment in de winterperiode: Toenemende temperatuur leiden tot een steeds minder sterke vorstbestendigheid. De plant zal de sapdruk gaan verhogen, en de knoppen beginnen te zwellen. Zodra dit proces in gang gezet is, kan het niet meer omgedraaid worden. Het kan hooguit tijdelijk gepauzeerd worden. Dit punt kan al aan het einde van Januari bereikt zijn. Als je nu je planten in een kas hebt staan, dan kan die snel opwarmen in de winterzon. Het gevolg kan zijn dat de planten beginnen te ontwaken uit de winterrust. Een temperatuurval kan nu desastreuze gevolgen hebben. Overigens geldt buiten hetzelfde: Planten die een lekker warm hoekje hebben, kunnen ook een zetje krijgen richting ontwaken. Een late voorjaarsvorst eind maart van een graad of 5-10 onder nul kan dan het gevolg hebben dat complet bomen het niet overleven.

Hoe schade door verminderde vorstbestendigheid bij bonsai te vermijden?

Winter in de bonsaituin
Winter in de bonsaituin

De beste manier om schade te voorkomen is de bonsai zo koud mogelijk voor de winter op te slaan. Hou hierbij rekening met de minimale temperatuur die de bomen nodig hebben om de winter te overleven. Dan gaan de bomen in diepe winterslaap. Zet ze op een plek uit de wind en zon, zodat daar ook geen schade van ontstaat, en dat een paar warme dagen de plant niet zover opwarmen dat ze te snel ontwaken. Als je de bomen beschut op wilt stellen, bij voorbeeld onder een veranda of in een koude kast, zorg er fan voor dat de temperatuur continue koud blijft, het liefste onder de 5 graden. Hou er rekening mee dat een paar uur zon voor erg veel warmte kan zorgen. Aan het einde van de winter zie je de knoppen beginnen met zwellen en overal zie je de eerste tekenen van het voorjaar. Zeker dan moet je oppassen voor echte kou. Een graadje nachtvorst zal geen echt probleem zijn. Maar als de temperatuur een graag of 5 onder nul wordt, moet je echt oppassen en de planten bij voorbeeld afdekken.

Save

Leave a Reply